پر بحث ترین
روایت رسول‌زاده از روند مهندسی انتخابات هیئت رئیسه شورای شهر کاشان
رئیس پیشین شورای شهر کاشان در نطق پیش از دستور خود گفت: این که عده‌ای با هر نام و نشان و با حداقل ...
عیادت آیت الله یثربی از مقام معظم رهبری
آیت الله یثربی با حضور در بیمارستان محل بستری رهبر انقلاب از ایشان عیادت کردند .
مسابقه مرگ در مرنجاب: 2 کشته و 3 زخمی + تصاویر
اصابت ماشین جیپ به پژو پارس در جاده مرنجاب دو کشته و سه زخمی بر جا گذاشت. یکی از این حریم‌های خیلی ...
هنر شهرستانی
 پیمان گرامی
تشكل جديد حاميان احمدي نژاد در كاشان
گفته مي شود كه به تازگي نيروهاي حامي احمدي نژاد در تشكل جديدي گرد هم آمده اند. اين افراد پس از شكست ...
انتشار نشريات مخالف دولت در دانشگاه كاشان
در اواخر اردیبهشت ماه دو نشریه دانشجویی «چشم» و «رهیاب» در دانشگاه دولتی کاشان خبر ساز شدند.
  • نظرسنجی

اگر در انتخابات مجلس در حوزه کاشان و آران وبیدگل شرکت خواهید کرد ترجیحا به کدام نامزد رأی خواهید داد؟

نامزد کاشانی - 47.2%
نامزد غیرکاشانی - 14.1%
تفاوتی ندارد - 38.7%

كل آرا: 566
اين نظرسنجي به پايان رسيده است on: 19 فوریه 2016 - 00:00

به بهانه تئاتر تجربی این روزها؛ تجربه کردن یورش بردن بر ناشناخته‌هاست

رای دادن به این مورد
(2 آرا)

مجتبی جدی

کاشان آنلاین: با نگاهی به تاریخ تئاتر تجربی از آغاز قرن بیستم در می‌یابیم که هنرمندان آوانگارد هر دوره با "شکست ساختارها" به تجربه های نوینی در تئاتر دست یافته اند. برای مثال می‌دانیم که استانیسلاوسکی به "بازیگر" اهمیت ویژه می‌داده است و تمام عمر هنری خود را صرف این مقوله کرده که چگونه بازیگر روی صحنه برای مخاطبش باورپذیر باشد. و یا کریگ به "امکانات صحنه‌ای" توجه نشان داده. آدلف آپیا به "نور". میرهولد به  "کارگردان". برشت به "آموزش از طریق تئاتر". گرتوفسکی، باربا و بروک به "ارتباط زنده میان بازیگر و تماشاگر" و بسیار کسانی که هرکدام به تجربه ای در تئاتر اهمیت داده اند و به دستاوردهای جدیدی نیز رسیده اند که متاسفانه مجال آن نیست که به نام هریک از آنها اشاره کنم.

نکته‌ی اصلی که می‌خواهم به عنوان یک مخاطب حرفه‌ای تئاتر که در این سال‌ها سعی کرده همه‌ی گونه‌های تئاتر را دنبال کند به آن اشاره کنم این است که آن‌چه به نام تئاتر تجربی در ایران به روی صحنه می‌رود پیش از آن‌که نوآوری و ابداع باشد، بیشتر ترکیبی است از دبستان‌های مختف تئاتری: احساس گرایی رومانتیسیسم، اغراق و خشونت اکسپرسیونیسم، جبرگرایی ناتورالیسم، معناباختگی ابزورد، نمادشناسی سمبولیسم، شاعرانگی کلاسیسیزم و... که همه‌ی این مکاتب را می‌توان به صورت یک‌جا در نمایشی که با عنوان تئاتر تجربی به صحنه می‌رود مشاهده کرد. در واقع می‌توان گفت: تجربه‌ی تجربه‌های دیگران!

با تمام اینها نکته‌ای که همواره در برخورد با تئاتر تجربی در ایران برای مخاطب قابل تامل و بحث است یکی نارسایی مفهوم‌ها و تصاویر است و دیگری استفاده از کلیشه‌ها که دومی هرگز با روح تئاتر تجربی سازگاری نداشته است.

1-نارسایی مفهوم ها و تصاویر:

بارها در مواجهه با آثار نمایشی‌ای که با عنوان تئاتر تجربی در ایران به روی صحنه رفته‌اند مخاطب با نارسایی مفهومی و نشانگانی روبرو شده است. این‌که آبشخور این نارسایی توان یا عدم توان گروه اجرایی در رساندن مفهوم است و یا عدم درک و سواد مخاطب بررسی و تامل نمی‌خواهد، چرا که در جهان بی‌پروای امروز ممکن است هر یک حق را به خودش بدهد و دیگری را متهم سازد. یعنی یا هنرمند مخاطبش را بی‌سواد و سطحی ببیند و یا مخاطب گروه اجرایی را ناتوان در پردازش تصاویر و مفهوم‌ها مقصر بشمارد. هرچند که بارها اتفاق افتاده که حتی خود بازیگران یک اثر نیز نمی‌دانسته‌اند مفهوم دیالوگ یا حرکتی که انجام می‌داده‌اند چه بوده است! اما در نهایت کارگردان اعتقاد داشته که هیچکدام از این نارسایی‌ها برایش اهمیت نداشته و صرفا لذت بصری‌ای که برای مخاطب به وجود آمده برایش کافی بوده است. و حال باز این سوال مطرح می‌شود که آیا لذت بصری صرف کافیست یا نه؟ که در پایان به این سوال نیز جواب داده خواهد شد.

2-پردازش کلیشه‌ها:

در پرداختن به عناصر کلیشه‌ای توسط گروه‌های تئاتر تجربی، نمی‌توان برای مخاطب سهمی قائل شد و او را مقصر دانست. چرا که این مقوله فقط گروه اجرایی را نشانه می‌گیرد.

در واقع مخاطب با سطحی از توقعات وارد سالن تئاتر می‌شود وگاه بدون دریافت لحظه‌های بکر و تجربه نشده از فضا کنده می‌شود و  به مرور تجربه‌های هضم شده و کلیشه‌ای تن می‌دهد و بدعت‌های تجربی خلاقی را نمی‌بیند.

برای مثال المان‌هایی مانند آویزان شدن بازیگر از سقف! ورود و خروج‌های غیرمتعارف، نورپردازی‌های مستقیم که توسط بازیگر هدایت می‌شوند، آوردن اکواریوم روی صحنه، خون پاشیدن، آب پاشیدن، آوردن وسایل نقلیه روی صحنه، و بسیار موارد دیگر...

حال آن‌که تئاتر تجربی، تجربه نکردن تجربه‌های دیگران است!

شکی نیست که در تمامی ممالک هنری، این مخاطب است که همواره به دنبال هنرمند در حرکت است، اما نباید فراموش کرد که مخاطب زمانی به دنبال هنرمند جامعه‌اش گام برمی‌دارد که روشنگری اجتماع مقصود هنرمند باشد، نه صرفا کشف شیوه‌های جدید برای آزمایش‌های شخصی هنرمند. و اینگونه است که لذت بصری صرف برای یک اثر کافی نیست!

 

*عنوان تیتر برگرفته از کتاب تئاتر تجربی نوشته‌ی جیمز رز اونز- ترجمه مصطفی اسلامیه- سروش 1377

**مجتبی جدی، کارگردان و بازیگر تئاتر

 

کانال خبری کاشان آنلاین را در تلگرام با آدرس زیر دنبال کنید:

https://telegram.me/kashanonlinechannel

 

نظرات   

 
0 # پاسخ: به بهانه تئاتر تجربی این روزها؛ تجربه کردن یورش بردن بر ناشناخته‌هاستامیر در تاریخ: سه شنبه 19 بهمن 1395 ، ساعت 12:11 ق ظ
بعد از مدتها هیاهوی بسیار، بالاخره کسی پیدا شد کمی حرف حساب بزنه.
پاسخ دادن | پاسخ همراه با نقل قول | نقل قول
 

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

مکتب
what's up

                              ثبت نام در خبرنامه

گالری تصویر و چند رسانه ای

آمار بازدید

امروز1014
دیروز998
این هفته2012
این ماه17283
جمع کل677384

آی پی شما 54.162.69.178
Unknown ? Unknown