پر بحث ترین
روایت رسول‌زاده از روند مهندسی انتخابات هیئت رئیسه شورای شهر کاشان
رئیس پیشین شورای شهر کاشان در نطق پیش از دستور خود گفت: این که عده‌ای با هر نام و نشان و با حداقل ...
عیادت آیت الله یثربی از مقام معظم رهبری
آیت الله یثربی با حضور در بیمارستان محل بستری رهبر انقلاب از ایشان عیادت کردند .
كاشان آنلاين چرا؟
 علی فلاحیان
وظیفه اورژانس اجتماعی چیست؟
به گزارش کاشان آنلاین، با توجه به آغاز به کار اورژانس اجتماعی در کاشان، متن زیر به بررسی وظایف این ...
هنر شهرستانی
 پیمان گرامی
مسابقه مرگ در مرنجاب: 2 کشته و 3 زخمی + تصاویر
اصابت ماشین جیپ به پژو پارس در جاده مرنجاب دو کشته و سه زخمی بر جا گذاشت. یکی از این حریم‌های خیلی ...
تشكل جديد حاميان احمدي نژاد در كاشان
گفته مي شود كه به تازگي نيروهاي حامي احمدي نژاد در تشكل جديدي گرد هم آمده اند. اين افراد پس از شكست ...
  • نظرسنجی

اگر در انتخابات مجلس در حوزه کاشان و آران وبیدگل شرکت خواهید کرد ترجیحا به کدام نامزد رأی خواهید داد؟

نامزد کاشانی - 47.2%
نامزد غیرکاشانی - 14.1%
تفاوتی ندارد - 38.7%

كل آرا: 566
اين نظرسنجي به پايان رسيده است on: 19 فوریه 2016 - 00:00

کاشان و خاندان ریشه دار غفاری، از سیاست و فرهنگ، تا هنر و ورزش

رای دادن به این مورد
(0 آرا)

مهدی سلطانی راد؛ 

کاشان آنلاین: تاریخ، تمدن و فرهنگ شهر کاشان پرمایه‌تر و غنی‌تر از آن است که بتوان تنها به فهرستی کوتاه از افتخارات این دیار کهن اکتفا کرد. اگر از تمدن سیلک که شهرنشینی ایرانیان و دستیابی به فنون سفالگری، ذوب فلز، معماری ساخت بناهای مسکونی، صنعت نخ ریسی و نساجی از همین نقطه آغاز شد عبور کنیم به دوران سلجوقی می‌رسیم که صنعت پر رونق کاشان از این برهه تاریخی به بعد، به شکوفایی می‌رسد و در انوع و اقسام شاخه های صنعت از جمله هنر فرش‌بافی و کاشی‌گری در ایران نمونه‌یی ندارد و سیاحان و جهانگردان شناخته شده در سفرنامه های خود به وفور به آن اشاره کرده اند. بی گمان اگر تا اواسط دوره قاجار حوادثی مانند قحطی، زلزله و تاخت و تاز یاغیان بر این سرزمین سایه نمی افکند بی شک صنعت کاشان می توانست در جهان یگانه و بی نظیر جلوه کند.

 

این همه شایستگی در هنر و صنعت بی گمان نتیجه همت و تلاش و خردورزی نامدارانی از این خطه بود که رخ داد و چه سوگمندانه که بخش بزرگی از مردم امروز این دیار به گواه صوت و تصویر منتشره در آن برنامه شامگاهی جمعه ها در رسانه استانی، کمال الملک‌شان و سازندگان یکی از شکیل‌ترین مساجد ایران در شهرشان را نمی شناسند اما در همین حال و اوضاع، برنامه‌ی رونمایی تولیدات صنعتی یک شرکت در فلان خانه تاریخی توسط عده‌یی قلیل سطحی نگر و کاسب مأب، با شعار و هیهات هجمه به " فرهنگ کاشان "  به چالش کشیده می شود و کسی نمی پرسد وقتی میرزا محمدخان غفاری " کمال الملک " با آن شهرت جهانی در زادگاه و حتی در وسط میدانی به نام خودش غریب است از کدام توهین به فرهنگ این دیار به واسطه یک نگاه سطحی نگر و گزینشی باید سخن راند؟!!

 

بی مناسبت نیست که در این گزارش‌واره به واسطه" همایش خاندان غفاری در تاریخ هنر ایران، ششم و هفتم دی ماه 96 " که در قالب ایجاد نمایشگاه آثار نقاشی کمال الملک در خانه عامری ها و همایش دو روزه در دانشگاه کاشان پیگیری شد، به تبار و ریشه کهن این خاندان مشهور به ویژه در سیاست ورزی و هنر و خدمات آنها به زادبوم کاشان بپردازیم، باشد که این مختصر ادای دینی باشد در راه آگاهی بخشی اهالی کاشان به داشته‌های با ارزش و کهن شان.

 

خاندان غفاری، ریشه یی به عمق تاریخ ؛

اما آیا می توان به یکه تازی چندهزارساله و تاریخی کاشانی ها در انواع و اقسام هنر و صنعت اشاره کرد و از نام آوران و چهره های تاریخ ساز برخاسته از این سرزمین نامی نبرد؟ آیا می توان تاریخ فرهنگ و تمدن کاشان را بدون غیاث الدین جمشید، رضا عباسی، فرخ خان امین الدوله، ملک الشعرا بهار، کمال الملک، احسان نراقی، سهراب سپهری، منوچهر شیبانی، الهیار صالح، جواد بدیع زاده، قمرالملوک ضرابی و بهرام بیضایی که همگی برخاسته از خاندان ها و خانواده های ریشه دار و اصیل کاشان بوده اند متصور بود؟ در علم، فرهنگ و هنر، صنعت و سیاست کم نیستند چهره هایی نامور در تاریخ ایران که از کاشان برخاستند و نیمی از این بالندگی مدیون تبار و خانواده هاییست که اینان در آنها پرورش یافتند.

 

در میان کاشانی های معروف و اصیل در تاریخ شهرمان به خاندان هایی ریشه دار چون ابی طاهر، نراقی، ضرابی، صبا، بیضایی، سپهری، صالح و شیبانی بر می خوریم که دستی پرمایه در فرهنگ و هنر این ملک داشتند. خاندان غفاری نیز در شمار کاشانی های اصیلی محسوب می شوند که از سیاست ورزی تا هنر نام نیک و ماندگاری برای خود در صفحات تاریخ پرفراز و نشیب کاشان از خود بر جای گذاشتند. ریشه‌ی این خاندان به" ابوذر غفاری " بر می گردد که از جمله مشهورترین صحابی وفادار به آخرین پیامبر خدا بود. پس از درگذشت ابوذر همه‌ی اولاد و اعقاب او به سبب پیوستگی به جامعه شیعیان و از ترس فشار و تهدید جانشینان پیامبر همگی رهسپار ایران و شهری شدند که ریشه ی تشیع در آن مستحکم بود.

 

قاضی و هنرمند ؛

مهندس سیامک غفاری که از نسل غفاری های تولدیافته در تهران و اکنون در کاشان ساکن است و پدر وی با کمال الملک نسبت پسرعمو دارد درباره جایگاه و مرتبه برخی افراد و چهره های مشهور خاندان غفاری در تاریخ ایران می گوید: نوادگان ابوذر غفاری از دوره صفوی توانستند به‌خصوص در دستگاه حکومت شاه طهماسب صفوی که به کاشان فوق العاده علاقه داشت به ویژه در مقام قاضی همچون قاضی جلال الدین، قاضی نظام الدین، قاضی احمد و .. برای خود جایگاهی والا پیدا کنند و جالب اینجاست که علاقه به منصب قضاوت در میان خاندان غفاری کاشانی تا عصر پهلوی نیز ادامه پیدا کرد. تبار هنرمندان خاندان غفاری مانند میرزا ابوالحسن خان غفاری " عموی کمال الملک"  و برادرزاده ی نقاشش همه از نسل سی و هفتم ابوذر غفاری" میرزامعزالدین "  هستند که از سوی کریم خان زند به سمت و منصب حاکم" کاشان، قم و نطنز " منصوب شد.

 

پیوند خانوادگی سه خاندان مشهور ؛

به گفته‌ی مهندس سیامک غفاری دو نکته جالب در تبارشناسی خاندان غفاری پیوند آنان با خاندان معروف شیبانی و صالح در کاشان است، بدین نحو که مادر میرزا محمدخان غفاری "کمال الملک"  دختر میرزا محمدعلی شیبانی است و مادر الهیارخان صالح " وزیر اسبق کشور و دادگستری و یار وفادار و همراه دکتر مصدق "  و 6 برادرش نیز از تبار خاندان غفاری ست. در سلک سیاست ورزان خاندان غفاری یکی فرخ خان غفاری " امین الدوله"  است که در زمان حکومت فتحعلی شاه مشاور او بود و در حکومت ناصرالدین شاه قاجار نیز سمت وزیر دربار به او رسید و فرد مورد اعتماد دربار ناصری قلمداد می شد و در سلک هنرمندان تبار غفاری ها نیز می‌توان به میرزا ابوالحسن خان غفاری "صنیع الملک " و برادرزاده اش محمد غفاری " کمال الملک" که چیره دست ترین نقاشان تاریخ این سرزمین هستند، اشاره کرد.

 

فرخ خان امین الدوله، پرچمدار سیاسیون خوشنام خاندان غفاری

یکی از نوادگان قاضی احمد" از قضات مشهور خاندان غفاری در عصر صفوی" با نام اصلی ابوطالب به سال 1229 قمری در کاشان متولد و از آغاز جوانی به دربار فتحعلی شاه راه یافت و نام" فرخ " توسط دومین شاه سلسله قاجار به او داده شد. فرخ خان در سایه هوش و خرد و کاردانی به مدارج عالی ارتقا یافت تا جایی که جهت برقراری تماس دائم و استفاده از حسن محاوره و نظریات صائب وی در حل و عقد امور جاری کشور مقامات حساس درباری و نزدیک شاه به او واگذار گردید. فرخ خان که ابتدا ملقب به امین الملک شده بود پس از بازگشت از سفر اروپا ملقب به امین الدوله گشت و با عناوین وزیرحضور، ریاست خلوت خاص، مهرداری و خازن صرف جیب همایونی، وزیر داخله، وزیر دربار، عملأ مشاور عالی و راهنمای خردمندی در تماس دائمی با شاه بود.

 

نکته مهم زندگی فرخ خان امین الدوله فارغ از شهرت او در امور سیاسی عصر قاجار، علاقه او به امور اجتماعی و خدمت به مردم و مساعی در عمران و آبادانی به ویژه در زادگاهش کاشان است. چه نتایج فکر و عمل وی در حالیکه رونق افزای عمومی شهر و دیار خود می گردید توده های وسیعی از همشهریان کارگر و هنرمند او نیز به انواع گوناگون بهره مند می شدند.

 

فرخ خان که به اوضاع جغرافیایی و طبیعی شهر کاشان و نیازهای سکنه آن کاملأ واقف بود در طرح فعالیتهای عام المنفعه و عمومی خود در این شهر دو هدف را مدنظر قرار داد: نخست تهیه و تدارک آب کافی جهت کشاورزی به وسیله حفر قنوات و احیای زمین های قابل کشت و زرع مانند مزارع و قنات های امین آباد، رحمت آبادف فرح آباد و کاریزهای مزارع کویری وزیر و دولت آباد و قنوات و چشمه سارهای هفت گانه مزرعه شورآب و در وهله بعد فراهم ساختن وسائل ترویج و تشویق تجارت و صنعت از راه توسعه فعالیتهای سکنه و کارگران شهری مانند اقدام به احداث و ساختمان بسیار مفصلی جهت بازار مسگری کاشان شامل 120 دکان وسیع در دو طبقه با کاروانسراهای متعدد پشت دکاکین. این اثر تاریخی مهم و بسیار جالب توجه او در کاشان پس از گذشت یکصد و شصت و اندی سال از بنای آن هنوز هم با زیبایی های خیره کننده اش پابرجا و از جمله عالی ترین شاهکارهای معماری و هندسی عصر خود به شمار می آید، تیمچه سرپوشیده معروف به نام بانی آن امین الدوله در میانه بازار کاشان است.

 

خاندان غفاری از زمان فرخ خان امین الدوله به بعد یکی از خاندان های بزرگ و معروف کشوری و از جمله رجال مهم درباری ایران به شمار می رفت، به طوری که در سفر سوم ناصرالدین شاه به اروپا " 1306قمری از جمله معدود همراهان شاه که از شخصیت های آبرومند درجه اول و قابل معرفی به مجامع و دربارهای اروپایی برگزیده شده بودند سه تن از رجال خاندان غفاری" غلامحسین خان امین خلوت، مهدی خان آجودان مخصوص و فزند فرخ خان امین الدوله و میرزا نظام الدین خان مهندس الممالک عموزاده فرخ خان " بودند.

 

تصدی حکومت اصفهان طی چهارماه، تصدی حکومت گیلان به مدت هشت ماه، سفیر و ایلچی دربار ایران در فرانسه، نماینده ایران برای مذاکره با سلطان عثمانی، امضاکننده عهدنامه پاریس به نمایندگی ایران در سال1273 قمری،ریاست خلوت همایونی با لقب وزیرحضور در سال 1275 قمری، عضو مجلس شورای دولتی در 1276 قمری، نشان امیرتومانی در 1280 قمری، وزارت حضور، اداره حکومت ولایات اصفهان، آذربایجان،خراسان،فارس، عربستان و لرستان، نهاوند، بروجرد، بختیاری، گلپایگان و خوانسار،خوانسار و نطنز، اداره گمرکات ممالک محروسه در سال1281 قمری، عامل اعزام 42 نفر از محصلین جوان ایرانی به فرانسه در سال 1275 قمری از جمله مهم ترین سوابق و سمتهای فرخ خان امین الدوله است. این چهره نامور خاندان غفاری در 18 صفر 1288 قمری در تهران درگذشت و در مقبره خانوادگی شهر قم مدفون شد.

 

هنرمندان خاندان غفاری، از صنیع الملک نقاش تا غفاری سینماگر؛

نکته قابل توجهی که در خاندان غفاری نمی توان نادیده گرفت همانا پیدایش چند تن از نوابق هنر نقاشی دو قرن اخیر ایران است که از میان آنها برخاسته اند. به ترتیب ابوالحسن مستوفی غفاری فرزند میرزا معزالدین محمد و سپس ابوالحسن خان غفاری ثانی یا همان صنیع الملک مشهور " عموی کمال الملک" ، مؤسس نخستین مدرسه نقاشی ایران در سال 1278 قمری و ترسیم کننده چهره 57 نفر از رجال دولت در روزنامه دولت علیه ایران و چهره 84 نفر از رجال دولت و بزرگان دربار ناصرالدین شاه در صدارت میرزاآقاخان نوری و اما میرزامحمد خان کمال الملک غفاری با آن سابقه و سبقه درخشان در تاریخ هنر ایران. در مراتب بعدی هنرمندان خاندان غفاری بنا به روایت" کتاب خاندان غفاری کاشان، تألیف حسن نراقی و فرخ غفاری در سال53 " می توان به میرزابزرگ غفاری پدر کمال الملک، میرزا ابوتراب برادر کمال الملک، میرزا علیرضا برادر صنیع الملک، میرزامسعود عموزاده فرخ خان امین الدوله، عبدالوهاب حکیم باشی عموزاده دیگر امین الدوله و یحیی خان فرزند صنیع الملک اشاره کرد.

در سلک هنرمندان سینماگر خاندان غفاری نامی مشهورتر از" فرخ غفاری، متولد 16 اسفند  1300 " نمی توان یافت. فرزند حسنعلی خان معاون الدوله که برادر دیگرش حسینعلی خان، آرشیتکت تحصیلکرده آلمان و عضو عالیرتبه وزارت دارایی بود. فرخ غفاری تحصیلات خود را در رشته ادبیات و سینما در پاریس انجام داد و مؤسس کانون ملی فیلم ایران در سال 1328 و سپس دبیرعامل فدراسیون بین المللی آرشیوهای فیلم بین سالهای 1952 تا 1956 بود. او علاوه بر ساختن 12 فیلم کوتاه، کارگردانی فیلم های شب قوزی1342 و زنبورک 1351 را بر عهده داشت. مدیر آرشیو فیلم ایران از سال37، معاون تلویزیون ملی ایران از سال 45 تا48، معاون جشن هنر شیراز از سال46، مدیر فستیوال  فیلم تهران در سال51 و مؤلف کتاب سینما و مردم در سال 1330 از دیگر سوابق فرخ غفاری است.

 

غفاری ها، کلانی، شاهین، فوتبال

تعدادی از فرزندان ذکور خاندان غفاری در دهه 20 و 30  البته دستی هم در ورزش و فوتبال داشتند. دکتر عباس اکرامی که مردی فرهیخته و بااصالت بود در دهه 20 باشگاه شاهین را تأسیس کرد و او که اصرار داشت نوجوانان و جوانان محصل‌ به عضویت شاهین درآیند از چند چهره دبیرستانی با لقب غفاری در رده های مختلف تیم فوتبال شاهین استفاده کرد. مهندس سیامک غفاری در این باره می گوید: من هم به واسطه تحصیل در دبیرستان البرز و علاقه به ورزش و فوتبال، به عضویت یکی از تیم های پایه این باشگاه به نام هما درآمدم و در پست دفاع راست بازی می کردم. چلچله، عقاب و پرستو دیگر تیم های رده پایه شاهین در دهه 20 و 30 بود که بر اساس نام پرندگان انتخاب شده بودند. در تیم فوتبال بزرگسالان شاهین برادرم سیاوش و "هرمز، سهراب و خسرو غفاری " که پسر دائی های من بودند هم بازی می کردند. مهندس حسین کلانی" گلزن تحصیلکرده و بااخلاق سابق شاهین، پرسپولیس و تیم ملی ایران" هم که مادرش دختر دائی و پدرش هم پسر عمه من بود، سالها بعد به عضویت تیم شاهین و سپس پرسپولیس درآمد و در کنار همایون بهزادی و حمید شیرزادگان تبدیل به بهترین مهاجم در فوتبال ایران شد. حسین کلانی از من 14 سال کوچکتر است و سالهاست که پیوند سفت و سخت خانوادگی و صمیمت بین ما حفظ شده و به رغم این که ایشان در آمریکا ساکن هستند اما چند مرتبه در سال به ایران و به ویژه کاشان که بسیار به آن علاقه دارند می آیند تا بین علقه ها و اصالت ها و گذر ایام فاصله یی ایجاد نشود. بنا به وصیت پدر مهندس حسین کلانی چند سال پیش و بعد از درگذشت او، پیکرش را به کاشان منتقل و در شهر آبا و اجدادی اش دفن کردند.

 
 

به کانال کاشان آنلاین در تلگرام بپیوندید

https://telegram.me/kashanonlinechannel

 

 

 

 

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

مکتب
what's up

                              ثبت نام در خبرنامه

گالری تصویر و چند رسانه ای

آمار بازدید

امروز329
دیروز444
این هفته2382
این ماه9498
جمع کل822104

آی پی شما 54.234.0.2
Unknown ? Unknown